Eudaemons

Przeczucie w barze w Las Vegas, 1975

Latem 1975 roku Norman Packard, student fizyki, przez dwa miesiące liczył karty przy blackjacku w Las Vegas razem z przyjacielem, Jackiem Bilesem, i ledwo wyszedł na zero. Przy ostatnim drinku Biles powiedział, że założyłby się, iż ruletkę da się pokonać fizyką, a Packard przypomniał sobie zagadkowe zdanie o metodzie na ruletkę z książki Edwarda Thorpa Beat the Dealer. Obaj pożyczyli magnetofon, stawali przy kołach w kilku kasynach i stukali w mikrofon za każdym razem, gdy kulkasprzętKulkaMała kulka wypuszczana na tor przeciwnie do ruchu rotora. Współczesne kulki są z ivorine albo teflonu i mają 18–21 mm.Czytaj całość → mijała ustalony punkt. Naniesione na papier milimetrowy stuknięcia pokazały, że kulka zwalnia i spada w regularny sposób. Szkolny przyjaciel Packarda, Doyne Farmer, doktorant na Uniwersytecie Kalifornijskim w Santa Cruz, nazywał to stratą czasu, dopóki sam nie wykonał rachunku: ktoś, kto potrafi zmierzyć czas kulki z dokładnością do około jednej dziesiątej sekundy, powinien, na papierze, umieć wskazać miejsce, w którym kulka wyląduje, z dokładnością do kilku numerów.

Koło w laboratorium fizyki

Wiosną 1976 roku Farmer i Dan Browne zapłacili $1500 gotówką za odnowione kasynowe koło w warsztacie w Reno, mówiąc, że to na imprezę studenckiego bractwa. Przez miesiące nosili je nocami do uniwersyteckiej pracowni dydaktycznej i mierzyli czujnikami podczerwieni, elektronicznym zegarem własnej roboty i aparatem wyzwalanym dźwiękiem kulki uderzającej w metal. To, co ustalili, wciąż jest dobrą krótką listą tego, co liczy się w spinie. Kulkę hamuje głównie powietrze, bardziej niż tor. Koło odchylone od poziomu choćby o jedną dziesiątą cala zmienia miejsce, w którym kulka opuszcza tor, a na przechylonym kole kulka zwykle schodzi z toru po wyższej stronie, co ułatwia przewidywanie. Kulki się różnią: teflonowa hamowała dwa razy szybciej niż kulka z kompozytu, z jakiego robi się bile. A po opuszczeniu toru kulka jeszcze się odbija, średnio nie dalej niż na jedną czwartą do jednej trzeciej obwodu. Od tych odbić zależał cały plan i nie sięgały one na tyle daleko, by zniweczyć przewidywanie. Pod koniec lata ocenili możliwą przewagę na 44%, czyli tyle, ile Thorp podawał dla własnego urządzenia.

Fizyka koła ruletki

Spółka i tort

Przedsięwzięcie nazwali Eudaemonic Enterprises, od greckiego słowa oznaczającego szczęście życia kierowanego rozumem. Każdy, kto przy nim pracował, miał dostać zapłatę z przyszłych wygranych, proporcjonalnie do przepracowanych godzin: kawałek tego, co nazywali Eudaemonic Pie («eudajmonicznym tortem»). Wygrane miały utrzymywać wspólnotę przyjaciół uprawiających naukę na własnych warunkach.

Komputer pod pachą, 1976–1978

Pierwsza maszyna wyrosła z komputera do samodzielnego montażu, który przyszedł pocztą we wrześniu 1976 roku i kosztował $250; zbudowano go na procesorze 6502, którego używały też komputery Apple. Farmer, który nigdy wcześniej nie programował, zapisał w nim równania ruchu kulki i rotorasprzętRotorObracająca się część koła, na której są przegródki.Czytaj całość →. Wersję kasynową noszono przypiętą do ciała, pod pachą albo, w przypadku kobiet, w biustonoszu. Gracz przy kole klikał przełącznikami pod dużymi palcami stóp: jednym palcem zaznaczał zerokołoZeroJedyna zielona przegródka, której nie pokrywa żadna szansa prosta ani zakład na tuzin lub kolumnę; źródło przewagi kasyna. Także: pojedyncze zero, 0.Czytaj całość →, a potem kulkę za każdym razem, gdy mijały ustalony punkt, drugim przełączał program między ustawieniami. Dopasowanie programu do konkretnego koła zajmowało około dwudziestu minut cichego klikania. Potem, kilka sekund po rozpoczęciu każdego spinu, komputer wskazywał jeden z ośmiu sektorówkołoSektorCiągły łuk przegródek na kole, w odróżnieniu od grupy na polu zakładów.Czytaj całość → koła albo sygnalizował „bez zakładu”, uderzając w skórę małymi wibrującymi bolcami. Drugi gracz, dalej przy stole, połączony słabym sygnałem radiowym, czuł te same wibracje i obstawiał trzy lub cztery numery z tego sektora, czasem zamieniając jeden z nich na numer sąsiadujący z nim na kole, żeby schemat był trudniejszy do odczytania.

Pierwszy wyjazd, do Lake Tahoe i Reno w grudniu 1977 roku, był jedną długą awarią sprzętu. Kilka tygodni później w kasynie Golden Gate w centrum Las Vegas Farmer grał sam przez cztery i pół godziny po dziesięć centów za żetonpieniądzeŻetonKrążek o ustalonej wartości, kładziony na polu zakładów, aby zawrzeć zakład. Także: cheque.Czytaj całość →. Zysk był mały, ale na podstawie kilkuset spinów on i Browne ostrożnie ocenili przewagę na 25%.

Koła w Las Vegas

Lato 1978

Tego lata grupa grała na zmiany przez całe tygodnie, w centrum i na Stripie, po dwie sesje dziennie i nigdy w tym samym kasynie dwie noce z rzędu. O każdym kasynie prowadzili notatki: jego koła i to, jak bardzo odbiegały od poziomu, personel, pory zmian. Koła w Las Vegas okazały się usłużnie przechylone, a nocna gra powolna, czyli taka, jakiej potrzebował komputer, bo wolny rotor i szybka kulka zostawiają więcej czasu na pomiar i na postawienie zakładu. Bywały dobre noce. W Circus Circus zmiana krupieraludzieKrupierOsoba prowadząca grę przy stole do ruletki.Czytaj całość → o drugiej nad ranem zamieniła przegrywaną sesję w kilkaset dolarów przy 25 centach za żeton. Był też stały ciąg awarii: obluzowane przewody, łącza radiowe rozstrajające się wraz z temperaturą, porażenia prądem od przewodów antenowych wszytych w koszule. Pewnej nocy bolce się zacięły, przewody się przegrzały, a Ingrid Hoermann grała dalej mimo oparzenia, byle nie odejść od wygrywającego stołu. Personel kasyn zauważał wygrane, ale nigdy metodę; raz krupier, zdenerwowany rosnącym stosem żetonów, chwycił obracające się koło i szarpnął nim.

W ciągu trzynastu miesięcy odbyli osiem wyjazdów do Nevady i, stawiając głównie po dziesięć i dwadzieścia pięć centów, wygrali kilka tysięcy dolarów. Sesja w California Club w grudniu 1978 roku przyniosła ponad $1000 w trzy godziny i przekonała ich, że metoda zasługuje na lepszy sprzęt.

Komputer w bucie, 1980–1981

Żeby pozbyć się przewodów z ciała, postanowili zmieścić wszystko w butach. Mark Truitt, świeżo upieczony absolwent fizyki, który wyszedł z rozmowy o pracę przy radarach wojskowych, poświęcił temu półtora roku. Pomysł, dzięki któremu wszystko się zmieściło, podsunął uniwersytecki technik: wyłączać komputer między przewidywaniami, a będzie potrzebował znacznie mniej baterii. Truitt umieścił układy scalone na dwóch płytkach drukowanych, które sam wytrawił, odwrócił jedną i położył na drugiej, a szczelinę wypełnił twardym woskiem; powstał blok o wymiarach mniej więcej dwa na cztery cale i grubości pół cala, po którym dało się chodzić. Baterie, antena i dwa z trzech brzęczyków trafiły do obcasa. Trzy brzęczyki o trzech szybkościach dawały dziewięć sygnałów: osiem sektorów i „bez zakładu”. Szewc wydrążył zwykłe skórzane buty i o nic nie pytał.

W listopadzie 1981 roku Farmer i pisarz Thomas Bass zabrali buty i $2500 do Las Vegas. Przy pierwszym stole pierwsze przewidywanie trafiło, a potem brzęczyki zaczęły odzywać się na chybił trafił. Kasyna są pełne zakłóceń elektrycznych, od kamer monitoringu, neonów i automatów do gier, i to one zagłuszały słabe łącze radiowe między butami; telewizor w pokoju motelu robił to samo. Kilka dni napraw prowadzonych przez cztery osoby nie pomogło i na tym projekt się skończył. Sprzęt trafił do kufra w piwnicy w Santa Cruz.

Co znaczy 44%

Na kole amerykańskim zakład na jeden numerzakładJeden numer (straight up)Pojedynczy numer, płaci 35:1.Czytaj całość → wygrywa średnio raz na 38 spinów i płaci 35 do 1, co kosztuje gracza 5,26%. Przewaga 44% to wartość tego samego zakładu, gdy wygrywa on raz na 25 spinów: na każde 25 postawionych żetonów wraca 36. Komputer nie musiał więc znać numeru. Musiał sprawić, by wybrane przez niego numery wypadały mniej więcej półtora raza częściej, niż wynikałoby z przypadku.

Ruletka amerykańska

Dlaczego duża przewaga wciąż przypominała hazard

Przewaga przy 35 do 1 wypłaca się powoli i nierówno. Jeden z doradców grupy ostrzegał, że gracz stawiający $100 na numer może być $10 000 albo $20 000 na minusie, zanim przewaga się ujawni, a rachunek to potwierdza: przy przewadze 44% na pojedynczych numerach gracz po 100 spinach wciąż jest na minusie niemal raz na cztery. Dlatego grupa Eudaemons zaczynała od dziesięciocentówek i budowała bankrollpieniądzeBankrollŁączna kwota przeznaczona na grę. Zarządzanie bankrollem to decydowanie, jaką jego część ryzykować na zakład i na sesję.Czytaj całość → (pieniądze przeznaczone na grę) z wygranych i dlatego Alan Lewis, który dołączył do niej w 1978 roku, zajmował się tym, ile stawiać. Farmer uważał później, że byli zbyt ostrożni. Małe stawki zapewniały im bezpieczeństwo, ale oznaczały też, że lata pracy przyniosły bardzo niewiele.

Ile to kosztowało i ile przyniosło

Około $15 000 poszło na części, narzędzia i wynagrodzenie Truitta; większość dali Farmer i Letty Belin, prawniczka, która później za niego wyszła. Farmerowi zaliczono 3500 godzin pracy, Truittowi 3000, a Packardowi 2000. Po drugiej stronie stoi kilka tysięcy dolarów wygranych przy małych stawkach. W 1983 roku Farmer szukał inwestorów ogłoszeniem w czasopiśmie o hazardzie, opisując prototyp o sprawdzonej w kasynie przewadze od 20 do 40%. Gdy grupa Eudaemons grała, Belin przeszukała prawo Nevady i nie znalazła niczego, co zabraniałoby przewidywania gry; w maju 1985 roku stan uznał używanie do tego urządzenia za przestępstwo. Trwała okazała się nauka. Budowa komputerów przygotowała Farmera, Packarda i ich przyjaciół do badań nad chaosem i to dzięki nim zyskali rozgłos.

Lektura tej książki dziś

Thomas Bass, który podczas ostatniego wyjazdu stawiał zakłady, opowiedział tę historię w The Eudaemonic Pie (1985), książce opartej na długich rozmowach z grupą; jest ona źródłem tej strony. Jej krótka historia ruletki jest mniej pewna niż relacja o projekcie. Powtarza opowieść o sześciu pisarzach wynajętych przez Jaggera, która sięga książki z 1901 roku i ani kroku dalej (zobacz Joseph Jagger), i umieszcza kasynowy test Thorpa i Shannona w roku 1962, podczas gdy relacje samego Thorpa mówią o lecie 1961.

Pytania